CPAEN/NNPEKek sentsazio onekin itxi du 2021. urtea. 117 operadore berri bat egin dute sektore ekologikoarekin, batez ere landare-ekoizpenaren sektorekoak. Baita beste sektore batzuetakoak ere, hala nola eztigintza, okintza, kontserbak eta abeltzaintza. Erakundeak 25. urteurrena ospatu duen jardueraz beteriko urte baten ondoren, zenbaki horiek baikorrak izatera eramaten gaituzte; izan ere, denbora tarte honetan ekoizpen ekologikoa sendotu eta osatu egin da, ez bakarrik egungo errealitate gisa, etorkizuneko aukera gisa baizik.
Azken urteotan izandako hazkundeak, ordea, jauzi handia egin beharko du Europar Batasunaren eskakizunak betetzeko; izan ere, “Baserritik mahaira” estrategian adierazten denez, nekazaritzako azalera ekologikoak %25 baino gehiago izan behar du 2030ean, eta kopuru horiek Nafarroako errealitatetik urrun daude oraindik. Gainera, elikadura birkokatzearen aldeko apustua egin behar da. Nafarroan, gaur egun, nekazaritzako azaleraren %6,7ak dago ekologikoan.
Sektoreak nolabaiteko konfiantzarekin ikusten du etorkizuna, kontsumoaren igoerak, kontzientziazio handiagoak, ekoizpena handitzeak eta Europako erakundeen laguntzak bermatua.Izan ere, Espainiako elikagaien kontsumoari buruzko azken txostenaren arabera, Nafarroa da produktu ekologiko gehien eskatzen dituen laugarren erkidegoa, 39,6 kilo pertsonako eta urteko.
Bestalde, Nafarroa lurralde anitza den heinean, sektore ekologikoak potentzial handia du lurraldeak eskatzen dituen elikagaiak kalitate bikainarekin ekoizteko. Aurretik erronka asko daude, hala nola jada aipatu dugun “Baserritik Mahaira” estrategia, belaunaldien arteko erreleboa bermatzea eta nekazaritza ekologikoko azalera eta operadoreak modu esponentzialean handitzea; horretarako, ekoizleentzako pizgarriak, kontsumitzaileen sentsibilizazioa eta administrazioaren inplikazioa areagotu behar dira.
Europako araudi berria
2022 ziurtapen ekologikoko Europako araudi berri batekin hasi da. Araudi berriak azkar hazten ari den sektorearen bilakaera islatzen du, operadoreentzako lehia leiala bermatzeko eta, aldi berean, iruzurra saihesteko eta kontsumitzaileen konfiantzari eusteko.
Berrikuntza hauek ekarri ditu, besteak beste: ekoizpen-arauen zabaltzea; prebentzio-neurri zorrotzagoen eta kontrol zorrotzagoen bidez kontrol-sistema indartzea; ekoizpen ekologikoko arauen aplikazio-eremua produktuen zerrenda zabalago batera zabaltzea, hala nola, gatza, kortxoa, erle-argizaria, mahats-hostoak edo palmondoak, eta abeltzaintza-espezie berriak (oreinak, untxiak edo zenbait hegazti adibidez) sektore ekologikoan sartzeko arauak.
Gainera, ziurtapena errazagoa izango da zenbait nekazarirentzat, talde-ziurtapenerako sistema berri bati esker. Sistema horri esker, kooperatiba baten bidez taldeak ekoizten dituen produktuak merkaturatzeko sistema bateratua ezarriko da.
Abian diren proiektuak
CPAEN/NNPEKek proiektu berriekin itxi du urtea, baita aurreko urteetan hasi ondoren, sendotuz joan diren eta sektorean eragin handia izan duten beste proiektu batzuekin ere. Azken hauen artean, jantoki osasungarri eta jasangarriak aipagarriak dira. Izan ere, azken bost urteotan horiekin lan egin da, eta 2021ean 500.000 euroko eragin ekonomikoa izan dute. Kopuru handia da, kontuan hartuta ekoizle txikiez hornitzen dela; kasu honetan, Ekoaldek, irabazi asmorik gabeko elkarteak, koordinatzen ditu eta zerbitzu logistikoak eskaintzen ditu. Ekoaldek 1.800 menutarako elikagaiak ematen zituen egunean, eta 11.500 menutarako ematen ditu egunean azken urtean.
2021eko beste berrikuntza bat Zunbeltz Nekazaritzako Test Gunea izan da, Andia Mankomunitatean. Zunbeltz Nafarroako nekazaritza eta abeltzaintzako lehen test gunea da, nekazaritza ekologikoaren sektorean pixkanaka sartzea eta ezagutzaren transferentzia sustatzeko; belaunaldien arteko erreleboa egiteko eta sektorea dinamizatzeko aukera gisa aurkezten da, eta eremu horretan biztanleria finkatzen laguntzen du.
Andiako Mankomunitateak koordinatzen du proiektua, CPAEN/NNPEK eta NUPekin batera, erakunde bazkide gisa, eta Nekazaritza eta Basogintzako Ikastetxe Integratuaren laguntzarekin. Aurten, artegiaren lana bukatu ondoren, ekintzaileen nekazaritza proiektuak testatzen hasiko dira.
Gainera, CPAEN/NNPEK Nafarroan almendra ekologikoaren sektorea egituratzeko proiektu batean parte hartzen ari da. INTIAk koordinatutako proiektu honen bidez hurrengoa lortu nahi da: almendra ekologikoaren sektorea egituratu fruitua zuritzeko jardueraren inguruan, produkzio horren errentagarritasuna handitu merkatuetan lehiakortasuna hobetzeari esker, eta Nafarroan nekazaritza ekologikoa sustatu.
Azokak eta merkatuak
2021ean, halaber, EKOmerkatua sendotu egin da. EKOmerkatua ekoizpenaren eta kontsumoaren arteko topagunea da, eta bertan, ekoizle ekologikoek zuzenean saltzen dizkiete elikagaiak kontsumitzaileei Iruñeko erdigunean. Martxoan bigarren urteurrena ospatuko du. Halaber, Nafarroako Azoka Ekologikoa finkatzen da, sektoreko erakusleiho handiena. Zazpigarren edizioa irailean egingo da.
2021eko berrikuntzetako bat Ekoplanak sortzea izan da. EKOmerkatuak bezala, ekimen honek Nafarroako ekimen ekologikoak ezagutarazi nahi ditu, CPAEN/NNPEKek ziurtatutako elikagai ekologikoak ekoizten eta lantzen dituzten pertsonen eskutik. Ekoplan bakoitza hurrengoan datza: eko-gune bat proposatzen da CPAEN/NNPEKek ziurtatutako elikagai ekologikoak ekoizten eta elaboratzen dituzten pertsonak bisitatzeko, honen inguruan paseo bat ematen da eta gertuko proposamen gastronomiko bat proposatzen da. Iruñeko eta Iruñerriko, Ultzamako, Bortzirietako, Lizarraldeako, Zangozako merindadeko, Erdialdeko eta Erriberako herrietan izan daiteke.
