Ekoizpen ekologikoak igoera geldiezina izan du azken urteotan, Nafarroan ez ezik, munduko herrialde guztietan ere. Haien osasunagatik eta planetagatik, herrietako bizitzagatik eta naturarekiko errespetuagatik kezkatuta dauden pertsona askoren kontzientziarekin parez pare joan den igoera. Gaur egun, pandemia garaian, ekoizpen ekologikoa aldatu egin behar izan da, ia pertsona guztien egunerokotasuna aldatu den bezala, eta errealitate desberdin batera egokitu da: azokarik ez egotearena, zuzeneko salmenta desagertzearena, etxean giltzapetuta dauden kontsumitzaileena. Eta denbora errekor batean egin du, ekoizpen ekologiko eta jasangarriko ustiategi txikiei eusteak eta elikagai osasuntsu, sasoiko eta ekologikoen etxeetara eramateak duen garrantziaz jabetuta, lehen sektoretik zuzenean hornituta.
Krisiaren aurretik, NNPEK beste salmenta-kanal batzuen artean, hurbileko denda txikien aldeko apustua egin zuen, auzo eta herrietan beren bizilagunei elikagai ekologikoak ematen dizkieten dendak, askotan ustiategi txikietatik datozenak, eta saltokiei zuzenean saltzen dietenak, ondoren jendaurrean banatzeko. Nafarroan modu ekologikoan ekoitzitako elikagai osasuntsuak, sasoikoak eta gertukoak. Hurbilen dauden establezimenduak dira, hirurogeitik gora Nafarroa osoan, egunero milaka pertsona hornitzen dituen sarea, eta, krisi betean, funtsezko zeregina dutenak. Bai elikagai osasuntsuak, ekologikoak eta sasoikoak hornitzeko duen paperagatik, bai ekoizle txikiei ustiategiak aurrera ateratzen laguntzeagatik. Hurbileko merkataritza aurkitu nahi baduzue, navarraecologica.org webgunean egin dezakezue.
Hala ere, hurbileko saltokiek betetzen duten papera gorabehera, hori ez da nahikoa izan ustiategi txikiak beren elikagaiak merkatura ateratzeko gai izan zitezen. Merkatuen, azoken, landa-turismoaren eta merkaturatzeko beste bide labur askoren itxierak zailtasunak sortu dizkie ekoizle askori, eta pertsona horiek oso garrantzitsuak dira berez ez ezik, landa-inguruneko bizitzaren funtsezko zati gisa ere, enplegua eta autoenplegua sortzen baitute, herri biziak eta etorkizuna duten herriak lortzen dituzten ekintzaileak baitira. Hori Covid-19ko krisiaren aurretik hitz egiten genuenarena, eta berriro ere gaurkotasunezkoa izango dena: landa inguruneko bizitza defendatu behar da, iraunkortasunaren eta ekologiaren alde egin behar da, eta klima aldaketaren aurka egin behar da.
Ildo horretan, funtsezkoa izan da CPAEN/NNPEK enpresaren koordinazio-lana. Sortutako egoeraren jakitun, bi ekimen babestu ditu, hurbileko denden sareari atxikitzen zaizkionak, kontsumitzaileei elikagai ekologikoak, osasuntsuak, sasoikoak eta Nafarroakoak on-line erostea errazteko.
Hala, berrogeita hamar ekoizle txikiren baino gehiagoren elikagaiei irteera ematen dieten bi salmenta-plataforma sortu dira: www.geltoki.red eta www.ekoalde.org, biak ere www.navarraecologica.org webgunetik sarbidea dutenak, non hurbileko saltokiak ere aurki daitezkeen.
Lehenengo ekimenak, Geltokik, nahiz eta osasun-krisiaren ondorioz zentroko kultura-jarduera eta jatetxe-arloa eten, bat egin du sektoreak herritarrei produktu ekologikoetan, artisauetan, lokaletan eta bidezko merkataritzan oinarritutako elikadura-alternatiba eskaintzen jarraitzeko eta lan egin ohi duten tokiko ekoizleei babesa ematen jarraitzeko egin duen ahaleginarekin. Horrela, Geltokiren dendan (astelehenetik ostiralera 10: 00etatik 16: 00etara irekita) zuzeneko salmenta fisikoari Iruñerrirako etxez etxeko entrega-zerbitzua gehitu dio, eta beste herri eta gune batzuetara bidalketak egiteko aukera dago, tarifak kontsultatuz. Horretarako, bi aukera daude eskaerak egiteko: www.geltoki.red webgunearen bidez eta telefonoz 948 988 274 telefonora deituz, astelehenetik ostiralera, goizeko 9etatik 11etara. Produktuen eta prezioen eskaintza osoa egunero dago eskuragarri eta eguneratuta bere webgunean. Banaketak astearte, ostegun eta ostiral arratsaldetan egiten dira: eskaera gutxienez 40 eurokoa da, eta bidalketen kostua, berriz, 6 eurokoa.
Bigarren aukera Ekoalde da. Nafarroako ekoizpen ekologikoaren zentro logistikoa, orain arte txikizkako merkataritzari, Horeca kanalari edo eskoletako denda, elkarte eta jantokiei balio izan diena, irauli egin da ustiategi ekologiko txikien nekazaritza-ekoizpena etxeetara helarazteko. www.ekoalde.org webgunetik eskura daiteke elikagai ekologiko ziurtatuen asteroko erosketa. Saltzeko formatua saski ekologikoak dira, hiru mota desberdinekin. Saski berdea, fruta, barazki, arrautza, gazta eta ogiarekin; lur saskia, lekale, patata, kontserba, zuku, irin, ozpin, olio eta gailetekin; eta TXIRRINTA saskia, txistorra, ogi, ardo eta gaztarekin. Saskien prezioak 40, 50 eta 20 eurokoak dira, hurrenez hurren. Saski horiei, gainera, aukerako produktuak gehitu dakizkieke, hala nola ardo mota ezberdinak, lekaleak, ahabiak, ogiak, olioak, garagardoa eta haragia, besteak beste. Asteko eskaerak astelehenetik ostegunera egin daitezke, eta banaketa hurrengo asteko asteartetik asteazkenera bitartean egiten da. Eskaerak Nafarroa osoan eta Gipuzkoako zati batean banatzen dira.
Aukera horiekin, sektore ekologikoa lortzen ari da ustiategi txiki askok beren jarduerari eutsi ahal izatea krisi-garai honetan, eta, bide batez, errealitate berri batera egokitzea, zeina, dirudienez, geratzeko iritsi baita, eta hemendik aurrera gauza asko alda baititzake.
Av. Serapio Huici, 22 - 1ª Planta. Edificio de Peritos 31610 Villava (Navarra) | Tel-Fax: 948 17 83 32-948 25 66 42 | cpaen@cpaen.org
