"Gure produktuak aintzat hartzea zalantzarik gabe, 30 urte hauetan lortu den lorpenik handiena da."

Irailaren 23an Ekoizpen Ekologikoaren Europako Eguna urtero bezala ospatzen da eta gogorarazten digu ekoizpen jasangarria egiteko modu bat dagoela, ingurumena errespetatzen duena eta landa-eremurako funtsezkoa dena; izan ere, askotan ustiategi txikiak diren proiektuak dituzten herrietan aukerak eskaintzen ditu, eta horien atzean apustu pertsonal eta profesional handia dago. Gainera, duela bi aste Nafarroako Azoka Ekologikoa ospatu zen, eta aurten CPAEN/NNPEK, Nafarroako nekazaritza ekologikoa ziurtatzen duen erakundearen, 30. urteurrena ospatzen da. Horiek guztiak nahiko arrazoiak dira Nafarroan dagoeneko 72.000 hektarea eta 750 enpresa eta ekoizle inguru okupatzen dituen ekoizpen modu bati arreta eskaintzeko.

Ekoizpen Ekologikoaren Europako Eguna ospatzen dugu. Zer ekarpen egiten dio eredu horrek Nafarroako nekazaritza-ekoizpenari?

Ingurumenerako jasangarritasuna eta osasuna ematen die produktu horiek ekoizten eta kontsumitzen dituztenei, sintesi-produktuekin kontaktuan ez daudelako eta herrietan bizia ematen dutelako, ekoizle gehienak ingurune horretan bizi direlako. Naturaren bizi-erritmoak oro har gehien errespetatzen dituen ekoizpen-eredua da, eta, beraz, planeta errespetatzen da. Nafarroan landa eremuan gero eta jende gehiago erakartzen duen eredu batekin ekin nahi duten pertsonei aukerak ematen dizkie.

CPAEN/NNPEKek 30 urte bete ditu «Benetan garrantzitsua dena zaintzen» leloarekin. Atzera begiratzean, zerk sentiarazten zaitu bereziki harro Nafarroako sektore ekologikoa eraiki dutenekin?

Biztanleriaren zati handi batek gure produktuak aintzat hartzea eta kontsumitzaile horiek nekazaritza ekologikoa zer den jakitea da, zalantzarik gabe, 30 urte hauetan lortu den lorpenik handiena da.

Gaur egun, 72.000 hektarea ekologiko inguru daude ekologikoki ziurtatuta, eta 750 enpresa eta ekoizle. Zer aurki dezake kontsumitzaileak gaur egun Nafarroan ekoizten eta egiten diren elikagai ekologikoen barietatean?

Nafarroan dugun lurralde eta klima aniztasuna dela eta, 2.500 elikagai inguru ditugu ekologikoan ziurtatuta. Beraz, dieta askotarikoa eta orekatua ziurtatzeko aukerak aurki ditzakegu. Produktu freskoetan frutak, barazkiak, fruitu lehorrak, lekaleak, arrautzak eta era guztietako haragiak aurki ditzakegu. Produktu honetan kontserbak, zukuak, ogiak eta pastak, eztia eta erleen beste produktu batzuk, gazta, olioa, ardoa, sagardoa eta abar ditugu.

Nafarroako Gobernuak sektoreari laguntzeko bulego tekniko bat iragarri du, Nafarroako Ekoizpen Ekologikoaren Plan Estrategikoaren barruan. Zer ekarpen egin diezaioke laguntza horrek ustiategien bideragarritasunari?

Bulego honek segurtasuna eta egonkortasuna eman ditzake. Instalatzen zarenean dena oso konplexua da, alde batetik gai burokratikoa, bulego askotara joan behar dira. Hori guztia bulego berean badago edo eman beharreko urrats guztiak adierazten badizkizute, laguntza handia da. Eta bestetik, ustiategi batean zalantza asko daude, batez ere agronomikoak; beraz, norbaitek bidea pixka bat gidatzeak zure lanaren egonkortasuna arriskuan jar dezaketen egoerak saihesten ditu.

Duela gutxi argitaratutako datu bat dio Lurberriren azken deialdiko (lehen sektorean belaunaldien arteko erreleboa bultzatzeko programa) gazteen % 24k aukeratu duela eredu ekologikoa. Zer aurkitzen ari da belaunaldi berri hau ekoizpen ekologikoan zure proiektua garatzeko?

Uste dut gazteak gero eta gehiago kontzientziatuta daudela osasunarekin eta ingurumena zaintzearekin, eta, zalantzarik gabe, eredu ekologikoa da baldintza horiek hobeto betetzen dituena. Ingurumena gehien zaintzen duen eta osasunari onura gehien ekartzen dizkion eredua da, ez bakarrik kontsumitzaileena, baita ekoizleena ere. Landa Garapen eta Ingurumen Departamentuak eredu horren aldeko apustua egin nahi izan du, lehen instalazioan laguntzak emanez; beraz, hori ere erakargarria da belaunaldi berri honentzat.

Noaingo Nafarroako XI. Azoka Ekologikoaren ondoren, zein da ekitaldiaren balorazioa?

Oso pozik gaude azokaren edizio honekin. Jende asko biltzen duen azoka izan da, eta salmenta onak izan ditu gure ekoizleentzat. Txikienek haientzako gune batez gozatu ahal izan zuten, eta arrakasta handia izan zuen ekoplan sentsorialak. Bertan, parke osoan zehar zentzumenen bila dibertitu ziren beren ziurtagiria lortzeko. Adinekoek izen-emateak agortu zituzten tailer, dastatze, showcooking eta gainerako jardueretan. Beraz, oso sentsazio ona dugu datorren urtean beste edizio bati ilusioz ekiteko.

Erosketak egiterakoan, nola ezagutu dezakegu elikagai ekologiko ziurtatu bat eta zer berme eskaintzen dizkigu CPAEN/NNPEK kontrolatzeko eta ziurtatzeko lanak?

Europan nekazaritza ekologikoa aitortzen duen zigilua Eurohostoa da. Produktu bat zigilu horrekin markatuta egoteak esan nahi du kontrol-erakundeek produktu horrek araudi osoa bete duela kontrolatzen eta ziurtatzen dutela. CPAEN/NNPEKen lana bermatuta geratu da ENACen duela gutxiko akreditazioarekin, eta horrek ziurtatzen du bere funtzioa betetzen ari garela.

CPAEN/NNPEK EKOmercado, EKOaula edo EKOtopaketak bezalako ekimenak bultzatzen ditu. Zer jarduera eta proiektu nabarmenduko zenituzke aurten ekoizpen ekologikoa Nafarroako gizarteari hurbiltzeko?

Niretzat ekimen nabarmenetako bat EKOaula hitzarmena da, ikastetxeei zuzendutako hezkuntza-programa. Ekimen honek ikasleak prestatzea eta irakasleak eta familiak elikagai ekologikoen inguruan sentsibilizatzea biltzen ditu. Gainera, ikasle horiei bisita gidatuak eskaintzen dizkie, operadore ekologikoak ezagutzeko, produktua nondik datorren eta nola egiten den zuzenean jakin dezaten. Horrelako ekintzekin etorkizuneko kontsumitzailearengan eragin nahi dugu, hori baita gure etorkizuna ekoizle gisa delako, eta horregatik uste dut garrantzitsua dela horrelako proiektuei garrantzia ematea.

Bestalde, Ekomerkatuak, EKotopaketak eta EKOplanak ditugu, oso harrera ona dutenak, produktuak eta horien ekoizleak ezagutzeko eta ingurumenarekin sentsibilizatzeko eta kontsumitzeko modu ludikoa baita.

Nola ari da lanean CPAEN/NNPEK ostalaritzako saltoki eta establezimenduekin, Nafarroako elikagai ekologikoak mahai gehiagotara irits daitezen eta produktu horiek ekoizten dituztenentzat salmenta-aukera berriak ireki daitezen?

CPAEN/NNPEKek produktu ekologikoak saltzen edo erabiltzen dituzten saltokien eta ostalaritzako establezimenduen sare bat sortu du. Zerrenda hau gure web orrian kontsulta daiteke: navarraecológica.org eta 2 ataletan banatuta dago. Alde batetik, eskaintzen dituzten produktu ekologikoen kopuruaren arabera 1, 2 edo 3 orrirekin sailkatzen diren saltokiak daude, eta, bestetik, sukaldaritzan erabiltzen duten elikagai kopuruaren arabera berdin sailkatzen diren ostalaritza-establezimenduak. Gainera, kanpaina zehatzak egiten dira, hala nola zozketak Gabonetako saltokietan edo ostalaritzaren sustapen-kanpaina, aurten Aspacerekin batera egingo duguna, eta, horrela, erantzukizun sozialeko ekintza bat establezimenduen sustapenarekin lotzen da.

30. urteurren honetan, zer gustatuko litzaizuke aldatzea datozen urteetan ekoizpen eta kontsumo ekologikoak presentzia handiagoa izan dezan Nafarroako eguneroko bizitzan?

Uste dut hori lantzen ari garela, eta pixkanaka eragiten ari garela kontsumitzaileek ekoizpen ekologikoak eskaintzen duen elikadura osasungarriarekiko duten sentsibilitatean. Baina gaur egun bizi dugun erritmoan, produktu horien eskuragarritasuna aldatu beharko litzatekeela uste dut, kontsumitzailearengana eta gehien erabiltzen diren merkaturatze-kanaletara hurbiltzeko.

Diario de Noticias eta Diario de Navarra aldizkarietan argitaratutako elkarrizketa.