Onartutako berri den foru dekretuak sektore ekologikoarekin adostutako tresnetako bat izan beharko luke, Baserritik Mahairako Estrategian Europar Batasunak ezarritako helburuak lortzeko. Estrategia horren helburuetako bat da gutxienez nekazaritzako lurren %25 ekologikoak izatea 2030erako, eta apustu irmoa egitea elikadura sistema jasangarri birlokalizatuen eta trantsizio agroekologikoaren alde.
CPAEN/NNPEKk dekretuarekiko desadostasuna adierazi zuenetik eta sektore ekologikoarekin adostutako foru-dekretu berri bat geldiaraztea eta egitea eskatu zenetik, Landa Garapen eta Ingurumen Departamentuak ez du kontuan hartu egindako ekarpenetako bat ere, ezta bilera-eskaerei egindakoak ere. Joan den abenduaren 20an, sektore ekologikoa mobilizatu zen Landa Garapen eta Ingurumen Departamentuaren aurrean, dekretuaren aurka, 50 erakunderen babesarekin, baina Departamentuak entzungor egiten die sektorearen eskaerei.
Eskatu zen
kontrolerako agintaritza publiko bakarra CPAEN/NNPEK izatea, ziurtapen publikoa blindatzeko borondate politiko argia erakustea eta CPAEN/NNPEKk 1999tik aurrera betetzen dituen funtzioak eta gobernantza mantentzea. Joan den martxoaren 9an, ordea,
13/2023 Foru Dekretua argitaratu zen, Nafarroako Foru Komunitatean nekazaritzako ekoizpen ekologikoa eta horren adierazpena nekazaritzako produktuetan eta elikagaietan arautzen dituena.
Sektorea egituratu gabe
Dekretua argitaratzeak CPAEN/NNPEKren funtzioak murriztea ekarri du. CPAEN/NNPEKk ezin izango du inolako aholkularitza- edo prestakuntza-ekintzarik egin, ezta Nafarroako sektore ekologikoa egituratzeko proiekturik gauzatu ere. Urte hauetan guztietan, sektorea egituratu duten Geltoki, Ekoalde, EKOmerkatua, Zunbeltz eta Hazialdeko proiektuetan parte hartu eta hasi ditu, eta erreferente dira bai Nafarroan, bai beste erkidego batzuetan, bai elikagai ekologikoen sustapenean, merkaturatzeko bide laburretan, nekazaritza ekologikoaren sektorean sartzean eta sektorearen egituraketan. Lan horren ondorioz, gaur egun sektore ekologikoari lotutako erakunde berriak eta askotariko eremuetako sare eta aliantzak daude.
CPAEN/NNPEKen beste lan-ildo bat, 2017az geroztik, errestaurazio kolektibo ekologikoa da. Lan horren ondorioz, Nafarroa erreferentziazko lurraldea bihurtu da elikagai ekologikoen eta tokiko elikagaien kontsumoari dagokionez kolektibitateen kanalean, eta solaskide eta erreferente giltzarria izan da nekazaritzaren sektorean eta hainbat esparrutan. Zifrek agerian uzten dute jantoki kolektiboetan egindako lanak trakzio-efektua eragiten duela kolektibitateen kanaleko elikagai ekologikoen kontsumoan, eta, aldi berean, eragin positiboa dutela tokiko sektore ekologikoan, bai salmenta-bolumenean, bai kanal berriak irekitzean, bai enpresa berrietan edo negozio-ildo berrietan, eta eragin positiboa pertsonen osasunean ere.
Hala ere, aurrekontu-partiden laguntza ekonomikorik ezak, Landa Garapen eta Ingurumen Departamentuaren borondate eskasak eta foru-dekretuaren bidez funtzioak murrizteak ekarri dute duela sei urte hasitako bide hori amaitzea, nahiz eta lorpen handiak lortu. Horrek, gainera, CPAEN/NNPEK proiektuen hiru teknikari kaleratzea ekarri du, eta arlo horrek erakundearen barruan ez jarraitzea. CPAEN/NNPEKentzat atzerakada oso larria eta kezkagarria da, tokiko ekoizpen ekologikoaren defentsan Departamentuak duen eraginkortasunik ezaren ondorioz.
Trantsizio agroekologikoa Nafarroarako
Argi dago nekazaritza ekologikoaren azalera modu esponentzialean handitu nahi badugu, ekoizleentzako pizgarriak eta kontsumitzaileen eta administrazioaren sentsibilizazioa nabarmen handitu behar direla, eta ekoizpen ekologikoaren eskaintza eta eskaria egituratuko duten ekimenak abian jartzea sustatu behar dela. Era berean, ziurtapen publikoa blindatu behar da, 1996an CPAEN/NNPEK sortu zenetik egin den bezala, kalitate-bermearekin eta zorroztasun handienarekin. Beharrezkoa da elikadura birlokalizatzeko trantsizioari ekitea, nekazaritza ekologikoak Nafarroako gizartea elikatu ahal izan dezan, justizia sozialaren, landa-garapenaren eta ekonomia zirkularraren printzipioekin.
CPAEN/NNPEKentzat ezinbestekoa da ibilbide hori oinarri agroekologikoekin egitea, Nafarroarako trantsizio agroekologikoko plan bati hasiera emanez eta ekoizleen bizi-baldintzak hobetuko dituen eta tokiko elikadura ekologikoa gure lurraldera iristea erraztuko duen ekoizpen-eredu bat defendatuz.
Era berean, Nafarroako Gobernua prestatzen ari den Ekoizpen Ekologikoa Sustatzeko Planaren eta Landa Garapenerako Planaren bidez, baina CPAEN/NNPEKen parte-hartzerik gabe, beste neurri batzuk bultzatu beharko lirateke tokiko elikadura-sistema jasangarriagoak eraikitzen aurrera egiteko, Nafarroako biztanle guztiei elikadura osasungarria bermatzeko eta sektore ekologikoa egituratzeko, ekoizpen-eredua aldatuta.
Horregatik, CPAEN/NNPEKek berriro eskatzen du sektoreak bi planetako lan-mahaietan parte hartzea, orain arte ez baitira oso anbiziosoak izaten ari, eta neurri zehatzak hartzea, hala nola lehen instalazio ekologikoak sustatzea eta konbentzionaletik ekologikorako trantsizioa sustatzea eta babestea. Neurri horiek guztiak ezin dira gauzatu Nafarroan LGParen bidez garatzen eta diseinatzen diren egungo politikak aldatzen ez badira, eta eredu ekologikoa, tokikoa eta eskala txikikoa sustatzeko helburu argiarekin, Nafarroan sustatzen ari diren egungo nekazaritza politikei 180º-ko bira emanez. Izan ere, egungo politikek nekazaritza eta abeltzaintza industrialari mesede egiten diote, lurrak, ura eta airea kutsatzen, eta ekoizle txikiekin eta herrietako bizitzarekin amaitzen dute, transgenikoak ahalbidetuz eta biodibertsitatea ez zainduz.
Baserritik Mahairako estrategia ez da soilik 2030ean azaleraren %25 ekologikoa izatea lortzea. Ilusioz betea dago pentsatzea horrelako foru dekretu batekin eta beste ezein aldaketarekin Nafarroan trantsizio agroekologikoa lortuko dela.
