Jesus Arandak 2010etik darama Faltzesen olibondo ekologikoa lantzen. Arroniz eta Arbequina barietateko 18 hektareako eta 3.800 olibondo ditu, eta olibondoa "burujabea eta nekazaritza-organismo orekatua" izan dadin lan egiten du. Horrela egiten dute gama altuko hotzeko 1. presioko oliba-olio estra. Bilketa azaroan egiten du eta ondoren almazara batera eramaten dute.
Isanatur-Ecoproliven, Manuel Románek kontatu digunez, oliba modu integralean lantzen dute, inolako hondakinik sortu gabe, oliba hezurra energia erabilerarako erabiltzen baita. Enpresa berritzaile hau Garesen dago, eta hainbat produktu egiten ditu: oliba-olioa, zuntz prebiotikoa, oliba-estraktua, oliba-ongailuak eta oliba-zizka-mizkak. Une honetan, Lizarraldean Arroniz olibondoak eta landatzeko lurrak erosten ari dira. Inguruko nekazari ekologikoekin ere akordioak dituzte eta olibondoak dituzte Nafarroatik kanpo. Isanatur-Ecoproliveren apustua gero eta gertuko olibondo gehiago lortzea da.
Biek dakite zein diren oliba-olio birjina estra ekologikoaren propietateak eta onurak. "Oliba olioa beharrezko koipea da organismoarentzat; lau elikagai mota behar ditugu dietan, eta horietako bat olioa da. Frogatuta dago maila kardiobaskularrean osasungarria dela eta gure organismoak olioak ematen digun gantz osasungarria behar du", dio Manuelek. Jesusek gaineratzen du: "Olioa gure bizimoduaren emaitza da, nola ikusten dugun eta nola jokatu behar dugun uste dugu, zapore ona izateaz gain, energia eta bizitza ere eman dezan".
CPAEN/NNPEKek antolatutako olioaren lan-mahaian parte hartu zuten, olio-sektorea egituratzeko eta kolektibitateen kanalari begira erabakiak hartzeko. Gero eta garrantzi handiagoa hartzen ari da merkaturatze-kanal hori, eta Nafarroako sektore ekologikoarentzat aukera bat da merkaturatze egonkorra, taldekatua eta ekoizpenerako eta kontsumitzaileentzako bidezko prezioekin egiteko. Tailer horietan, ekoizle/elaboratzaile bakoitzaren olio-eskuragarritasuna, prezioak, arazoak eta beharrak landu ziren, prozesu hori bideratzeko.
Manuelek eta Jesusek jantoki kolektiboen kanalaren alde egin dute, "Sektorean komunean egiten den guztia oso ongi dagoelako, betiere ekoizleak gauzak erabakitzen dituela mantentzen bada". Biek oso positibotzat jotzen dute beste ekoizle batzuekin prezio-akordioak lortzea.
Ecoprolive-Isanaturrek nazioarteko merkataritzaren aldeko apustua egin du bere ibilbidean, eta bere olioa Estatu Batuetara eta Dubaira eraman du, "gure olioa asko baloratzen dutelako". Hala ere, hurbileko kontsumoan ere jarri nahi dute arreta, eta tokiko azoketan parte hartzeaz gain, kolektibitateen kanala defendatzen dute eta "laguntzeko jarrera osoa" dute.
Horretarako, produktuaren estimazio eta plangintza guztiak eduki behar direla uste dute, "kolektiboan eraginkorrak izateko". Kolektibitateak modu finkoan produktua zerbitzatzeko modu bat dira, baina Manuelentzat plangintza da eskakizunik handiena, "horrek kolektibitateetan parte hartuko dugun pertsona guztiei eragiten baitigu". Prezioak adostea ere kezkatzen duen beste gai bat da Manuelentzat. "Sartzeko marjinak doitzeko gai izan beharko dugu, baina argi daukagu hor egon nahi dugula". Gainera, jantoki osasungarri eta jasangarrien proiektuaren barruan, interesgarria iruditzen zaio jantokietako ikasleek ekoizleei eta elaboratzaileei bisita egitea, eskolan egunero jaten dutena nork, nola eta non ekoizten den jakin dezaten.
Jesusentzat "amets bat da kolektibitateak ekologikoki kontsumitzen hastea". Sektorea babestearen aldeko apustua egin du, eta indartu beharreko kanala dela uste du. "Koltxoi bat da jende askorentzat; agian ez da nire lehen merkaturatze-kanala, baina funtsezko kanala da, bai ekoizpenerako bai kontsumitzaileentzat". Nekazari askorentzat, merkaturatzea oso zaila da, laborantzaz eta uztaz gain, produktua lortu ondoren salmentei ekin behar zaielako. Kolektibitateek, neurri batean, merkaturatzea konpon dezakete. Horretarako, Ekoalde kolektibitateak hornitzeko beharrezko tresna dela uste du, "Baina ez da hor geratu behar, eta produktuen eta kanalen aniztasun handiagoaren alde egin behar du". Gutxika-gutxika badakite olioa jantoki kolektiboetara iritsiko dela, eta, horretarako, ari da lanean Nafarroako olio sektorea.
